Gigant polityki Irlandzkiej – Paweł Toboła-Pertkiewicz – „De Valera” [recenzja]

Książka Pawła Toboły-Pertkiewicza poświęcona postaci Eamona de Valery wypełnia pewną lukę nie tylko na polskim rynku wydawniczym, ale też w polskiej historiografii i politologii w ogóle. W języku polskim nie ukazała się bowiem do tej pory żadna poważna próba zarysowania sylwetki irlandzkiego polityka, którego wieloletnia aktywność publiczna odcisnęła tak wielkie piętno na historii współczesnej Irlandii.

Wobec licznie ukazujących się w Polsce biografii europejskich polityków konserwatywno-chrześcijańskich, brak pracy poświęconej osobie de Valery może zaskakiwać. Tym bardziej, że założona przez niego w 1926 r. (!) partia Fianna Fail istnieje do dnia dzisiejszego i jeszcze do niedawna wygrywała wybory na Zielonej Wyspie. Konstytucja napisana za rządów de Valery w 1937 r., na której sam irlandzki przywódca odcisnął silne piętno obowiązuje, z poprawkami, do dnia dzisiejszego.

Życie Eamona de Valery przeplatało się z historią Irlandii niemal przez całe 20. stulecie. Jako jedyny z przywódców Powstania Wielkanocnego z 1916 r. cudem uniknął śmierci, a później – jak zauważa jego polski biograf Toboła-Pertkiewicz – wszystkie najważniejsze wydarzenia z dziejów Irlandii były z nim bezpośrednio związane lub w ogóle działy się z jego inspiracji. To oraz fakt, że de Valera brał udział w bieżącej irlandzkiej polityce praktycznie aż do roku 1973, kiedy zakończył drugą kadencję prezydentury, sprawiają, że jest to postać wyjątkowa w dziejach Europy i niezależnie od ocen jego polityki, zdecydowanie zasługuje na biografię.

Czytaj także: Geostrategia, czas na radykalne zmiany

Książka Toboły-Pertkiewicza w sposób przystępny, ale nie pozbawiony aparatu naukowego, przedstawia sylwetkę de Valery na tle całej długiej epoki nie tylko wieku XX. Autor zaczyna swą pracę od zarysu dziejów najdawniejszych Zielonej Wyspy co daje czytelnikowi pełniejszy obraz źródeł charakteru Irlandczyków, wykuwającego się w ogniu wielowiekowego sporu z sąsiadującymi Anglikami. Kolejne rozdziały pracy ukazują najważniejsze wydarzenia z życia de Valery. Okresy sprawowania władzy i przebywania w opozycji, negocjacje z Wielką Brytanią o wyrwanie kraju z jej zależności i walka o neutralność Irlandii podczas II wojny światowej. Całość została dopełniona wizją niepodległej Irlandii jaka przyświecała de Valerze w jego działalności politycznej.

W samej Irlandii postać Eamona de Valery jest postrzegana jako kontrowersyjna. Sylwetka długowiecznego polityka dzieli naród irlandzki na zagorzałych zwolenników i nieprzejednanych przeciwników. Jak podkreśla Toboła-Pertkiewicz, brak jest w literaturze irlandzkiej zupełnie bezstronnych prac poświęconych politykowi. Może dlatego de Valera potrzebował biografa zagranicznego, który w sposób zdystansowany przedstawi jego sylwetkę? Niezależnie od takich dywagacji, książka Toboły-Pertkiewicza jest godna polecenia nie tylko miłośnikom Irlandii, ale każdemu kto jest zainteresowany historią polityczną Europy w XX w.

Autor: Paweł Toboła-Pertkiewicz

Tytuł: De Valera. Gigant polityki irlandzkiej i jego epoka

Wydawca: PROHIBITA, Warszawa 2015.

Liczba stron: 244

Fot.: multibook.pl