Podczas szczytu ministrów nauki państw G7 powiadomiono opinię publiczną o odkryciu fal grawitacyjnych. Zostały zarejestrowane przez 2 detektory amerykańskie i 1 europejski na terenie Włoch. W pracach wzięli udział polscy naukowcy z PolGraw.
Na początku sierpnia do dwóch amerykańskich detektorów Advanced LIGO dołączył europejski Advanced Virgo (w okolicach Pizy we Włoszech). Już 14 sierpnia dokonano przełomowej rejestracji sygnału fal grawitacyjnych, które oznaczono jako GW170814.
Naukowcy wskazują, że wykryty sygnał jest zgodny z modelem sygnału fal grawitacyjnych, które można zaobserwować podczas końcowych momentów życia układu podwójnego czarnych dziur.
Źródło fal
„Zarejestrowane fale grawitacyjne zostały wyemitowane w wyniku zlania się dwóch czarnych dziur o masach około 31 i 25 mas Słońca i położonych w odległości ok. 1,8 mld lat świetlnych od nas. Dzięki obserwacji dokonanej przez trzy detektory można było po raz pierwszy w historii określić skąd pochodzą zarejestrowane fale grawitacyjne: centrum dużego obszaru, z jakiego nadszedł sygnał, znajduje się w równikowym gwiazdozbiorze Erydanu – widocznego z Polski tylko częściowo i tylko zimą. Nowo powstała rotująca czarna dziura ma masę około 53 mas Słońca, co oznacza, że w czasie zlewania się czarnych dziur około 3 masy Słońca zostały zamienione w energię wypromieniowanych fal grawitacyjnych” – pisze Narodowe Centrum Badań Jądrowych.
Two black holes merged almost 2 billion years ago and we have the receipts https://t.co/mDaSn3sh2Z pic.twitter.com/rpebYLzGpA
— Motherboard (@motherboard) 27 września 2017
#Rediff Le détecteur européen Advanced Virgo détecte ses premières ondes gravitationnelles https://t.co/DhD3xETEp9 pic.twitter.com/8fqsYPEyfG
— 20 Minutes (@20Minutes) 28 września 2017
Przyłączenie się do badań detektora europejskiego Advanced Virgo z amerykańskimi Advanced LIGO pozwoliło na utworzenie sieci. 3 ośrodki dokonały rejestracji fal grawitacyjnych i znacznie dokładniej zlokalizowały ich źródło.
„GW170814 oznacza początek nowego, ekscytującego rozdziału w tworzącej się na naszych oczach astronomii fal grawitacyjnych. Kolejna, trzecia kampania obserwacyjna LIGO-Virgo planowana jest za rok. Niesie ona wielkie nadzieje dla szybko rozwijającej się astronomii fal grawitacyjnych i na pewno będzie bardzo ciekawa” – pisze NCBJ.
Udział Polaków
W badaniu wzięli udział także naukowcy z Polski, konkretnie grupa PolGraw. Zajmują się m.in. tworzeniem algorytmów, które analizują dane z pomiarów, budową elementów elektronicznych oraz przeprowadzaniem analiz.
W skład PolGraw wchodzą specjaliści z: Instytutu Matematycznego PAN, Centrum Astronomicznego im. Mikołaja Kopernika PAN, Narodowego Centrum Badań Jądrowych, Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie, a także Uniwersytetów: w Białymstoku, Jagiellońskiego w Krakowie, Mikołaja Kopernika w Toruniu, Warszawskiego, Wrocławskiego i Zielonogórskiego.
Poniżej krótki film przedstawiający laboratorium we Włoszech:
Źródło: ncbj.gov.pl, motherboard.vice.com, YouTube, Twitter, wyborcza.pl
Fot.: youtube.com/Veritasium screen
